Strona główna Moja historia Klusków Moja historia Żelechowskich Drzewo genealogiczne Pliki do pobrania Napisz do mnie Dodatek - od Franciszka do Franciszki O autorze Pianino

Concordia parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur
zgodą rosną małe sprawy, niezgodą największe się rozpadają


By rozpocząć historię rodziny Żelechowskich oprę się na cytacie z pracy Jerzego Sewera Dunin-Borkowskiego: "Żelechowski h. Ciołek, v. Żelichowski, starodawna rodzina małopolska, cytowana od 1264 r., pisząca się z Żelechowa in. Żelichowa w ziemi stężyckiej. Są jednego pochodzenia z Drzewickimi, Gutowskimi, Maciejowskimi.

Pochodzenie ich wywieźć należy z rodu Ciołków, zwanych tak od posiadanego herbu. Legenda herbowa mówi:
W czasach cesarza rzymskiego Probusa, Rzymianie uprowadzili Sarmatom wielkie stada bydła. Sarmaci zebrali wielkie wojsko, ale do walki nie doszło, bo ich dowódca bydło odzyskał bez rozlewu krwi i w nagrodę otrzymał w herbie czerwonego ciołka w białym polu. Potomkiem tego wodza Sarmatów był Lech, praojciec Polaków, który dopiero po założeniu Gniezna porzucił herb Ciołek i przybrał sobie Orła Białego.

Zaś legenda rodzinna głosi, że za szczególną odwagę w bojach i oddanie królowi, Władysław Jagiełło zezwolił Andrzejowi Ciołkowi z Żelechowa na pieczętowanie się ciołkiem na złotym polu. Podobnie jak i samo miasto lokowane było już przez Jagiełłę w dowód zasług Andrzeja i jemu przekazane. Dokumenty lokacyjne nie zachowały się, najwcześniejszy dokument miejski nosi datę 1447, wiec nie jest to niemożliwe.

Wielu Ciołków przywdziało szaty duchowne; Erazm Ciołek piszący pod pseudonimem Witelon – średniowieczny uczony (1230), następny Erazm – biskup płocki (1474-1522), inny Erazm – sufragan krakowski (1492-1546). Ci dwaj ostatni wywodzili się z mieszczańskiej linii Ciołków osiadłej w Krakowie początkiem XV wieku.

Za protoplastę rycerskiej linii Ciołków można uznać Jana – wojewodę mazowieckiego, urodzonego w pierwszych latach XIV wieku. Następny – Andreas Czolek de Zelechow [prawdopodobnie syn Jana], urodzony w 1328 roku był starostą sandomierskim. Miał trzech synów: Andrzeja, Klemensa i Stanisława. Losy Klemensa pozostają nieznane. Stanisław był biskupem poznańskim, podkanclerzem i senatorem koronnym. Andrzej [1356-1396], chorąży płocki sandomierski, wojewoda mazowiecki, ożeniony był z Elżbietą Garbowską z Garbowa herbu Sulima. Miał synów Stanisława, Andrzeja, Wiganda, Klemensa i Jana oraz córkę Annę. Najbardziej znany był Andrzej, syn Andrzeja urodzony około 1380 roku, zmarły w 1436. Od najmłodszych lat wychowywany na dworze królewskim, doskonały w rzemiośle rycerskim, opisywany w kronikach z epoki, w tym w Kronice Długosza, który tak opisuje chorągwie polskie przed bitwą pod Grunwaldem:
Trzecia chorągiew, przyboczna, miała jako znak wywijającego mieczem męża w zbroi, siedzącego na białym koniu na czerwonym polu. Dowodził nią Andrzej Ciołek z Żelechowa z rodu Ciołków i Jan ze Sprowy z rodu Odrowążów. Na jej czele znajdowali się następujący rycerze: Mszczuj ze Skrzynna z rodu Łabędziów, Aleksander Gorajski z rodu Korczaków, Mikołaj Powała z Taczowa z domu Powałów, Sasin z Wychucza także z domu Powałów.

Gdzie indziej można znaleźć wzmiankę o tym, że Andrzej Ciołek z Żelechowa takim szacunkiem cieszył się wśród rycerstwa, że wielu rycerzy walczących po stronie krzyżackiej poddało się właśnie jemu. A za tym idzie i sława i fortuna, bo z niewoli należało się wykupić. Starosta halicki 1412-1420, podkomorzy sandomierski 1424, starosta sandomierski 1425, starosta wielkopolski 1434. Jego dziećmi byli: nieznany z imienia syn, dalej Mikołaj, Stanisław, Andrzej i Konstancja, która wyszła za mąż za Piotra Szafrańca herbu Starykoń - ważną personę tamtych czasów [podkomorzy krakowski 1400-1442, starosta łęczycki, chęciński, sieradzki, wojewoda mazowiecki i sandomierski]. Zajmiemy się teraz jednym z nich - Andrzejem. On z kolei miał synów: Jana, Andrzeja i Stanisława. Z nich Jan [żona: Anna Kuropatwa z Łańcuchowa], nasz pra i wiele razy pra dziadek, miał znowu Jana, Andrzeja i Stanisława. Średni z nich - Andrzej [żona: Jadwiga Łaska z Łaska herbu Korab] miał syna Stanisława i córki Barbarę i Annę, która wyszła za mąż dworzanina królewskiego, sędziego i starostę chęcińskiego, żupnika chęcińskiego i ruskiego Stanisława Dembińskiego za herbu Rawicz. Warto tutaj wspomnieć, że ich córki za mąż poszły za Sapiehów, Bylinów, Światopełk-Bolestraszyckich, etc..., a synowie zrobili karierę na dworze królewskim. Wracając jednak do najstarszego z rodzeństwa - Stanisława. Ożeniony z Marianną Sobek z Sulejowa herbu Brochwicz [której siostra - Katarzyna Anna - była żoną Krzysztofa Mikołaja ks. Radziwiłła herbu Trąby, jednej z największych postaci z epoki] miał syna Wojciecha urodzonego około 1560 roku.

Przechowywane w Rodzinie jest ręcznie rysowane drzewo genealogiczne. Na jego szczycie widnieje imię Wojciech i data urodzenia - 1594. Jest to najstarsza data, o której w Rodzinie wiadomo. Czy jest faktem historycznym? O to należałoby zapytać naszych pradziadów. Jednak na czymś oprzeć się należy, i ten rok, i ta persona niech zostanie pierwszym, nie zawartym w annałach historii, ale w zapiskach rodzinnych, pierwszym Żelechowskim. Następny jest kolejny Wojciech Żelechowski, i jeszcze jeden Wojciech Żelechowski, zmarły w 1722 roku ożeniony z Teodorą Rakowską. Od tego miejsca zaczynają się dokładniejsze dane, a mianowicie ich syn Adam Żelechowski [1710-1777] ożeniony z Marianną Mioduszewską ma syna Tomasza Żelechowskiego [prawdopodobna data urodzin to 1750], który z żoną Łucją Truszkowską herbu Drogosław, ma czterech synów: Romana, Antoniego, Mateusza i Franciszka. Ostatni z nich – Franciszek Żelechowski z Heleną Dunikowską (z Urska, herbu Awdaniec) miał sześcioro dzieci: Pawła [zmarłego w 1847 roku piszącego się „Żelichowski”, ożenionego z Antoniną Jegierską, ich dzieci: Franciszka [później żona Antoniego Józefa Marsa herbu Noga, właściciela Limanowej], Florentyna, Władysław, Rozalia, Witold i Kazimierz], Kwiryna [jego dzieci z Genowefą Zarębą to Augusta, Natalia i Ignacy], córki Ewę [po mężu baronową Borowską] i Annę [po mężu Zielińską], Józefa [o jego dzieciach poniżej] i Daniela [żonatego z Romualdą Zarębą, może siostrą Genowefy, i ich dzieci: Wiesław, Maria, Teresa, Helena i Zygmunt].

Niewątpliwie należy tu wspomnieć o jednym z wnuków Pawła, a synu Kazimierza [żonatego z córką swojej siostry, Augustą Anną Mars herbu Noga, właścicielem dóbr Dębniki pod Krakowem, później notariuszem w Limanowej i właścicielem majątku Kanina [inne dzieci to Andrzej zm. 1928 - kawaler i Józefa, która wyszła za mąż za Kazimierza Komorowskiego] - Stefanie Żelechowskim. Był on w latach 1915–1919 starostą powiatowym krośnieńskim. Po wojnie Polska Komisja Likwidacyjna powołała go na stanowisko starosty dnia 28.10.1918 roku, które to stanowisko piastował do połowy 1919 roku. Stefan Żelechowski pochowany jest na krośnieńskim cmentarzu. Zapis w księgach cmentarnych brzmi: zmarły 10 lutego 1945 roku ze starości, lat 75, Stefan Żelechowski pochowany został 12 lutego tegoż roku w grobowcu Seweryna Bieszczada. Był „doktorem praw”. Mam jego dyplom; Stephanum Franciscum Zbigneum de clenodio Ciołek Żelechowski ordinum Cracovia postquam examinibus legitimis laudabilem in universo iure doctorinam provabit DOCTORIS IURIS. W innych źródłach widnieje on jako burmistrz Zakopanego [m. in w histroii rodziny Marsów].

I tak – Józef Sebastian Feliks Żelechowski z Rzeszotar herbu Ciołek ożeniony z Wandą Magdaleną Jaźwińską, miał sześcioro dzieci.

Tadeusz Józef Jan Żelechowski właściciel dóbr Korczów koło Uhnowa za małżonkę miał Sewerynę Pulcherię Juliannę Sobolewską z Sobolowa – ślub 2.08.1856 w Sobolowie. Miał dwie córki: Wandę i Marię [w innych źródłach – Marianna, także opisana jako starsza z rodzeństwa. Wanda wyszła za mąż za Bolesława Kaplińskiego. Mieli troje dzieci: Adama, Helenę i Ewę. Ewa wyszła za mąż za Jerzego Kossaka – malarza, syna Wojciecha Kossaka, mieli córkę Marię. Adam Kapliński został właścicielem Korczowa po śmierci swojego dziadka - Tadeusza Józefa Jana Żelechowskiego.

Brat jego Stanisław Atanazy Kwiryn Żelechowski (mamy dokładną datę jego urodzenia: 29.04.1840) ożenił się z siostrą Seweryny - Antoniną Dominiką Konstancją Sobolewską – ślub 2.02.1861 roku. Stanisław i Antonina zamieszkali w Nieprześni, która w 1/6 była wianem Antoniny. Stanisław do roku 1867 skupuje od rodzeństwa żony całość majątku. Majątek w tym czasie liczy: 203 morgi roli, 30 morgów łąk, 24 morgi pastwisk i 147 morgów lasów. Zamieszkali we dworze. Obecny dwór nie ma nic wspólnego z tamtym dworem, powstał bowiem w 1925 roku, jednak usytuowany jest na fundamentach poprzednich zabudowań dworskich, w parku z niewielkim stawem. Po trzydziestu latach, w 1891 roku, sprzedaje Nieprześnię Mieczysławowi Szybalskiemu, który gospodaruje w niej jedynie do 1896. Stanisław nabywa dwie kamienice w Krakowie. Po śmierci pierwszej małżonki, żeni się po raz wtóry. Z Anną Babirecką. Było to jeszcze w Nieprześni, końcem lat 70-tych XIX wieku. Z pierwszego związku ma dzieci: Feliksa, Helenę, Tadeusza, Marię i Wincentego. Z drugiego: córkę Zofię [1879-1934, mąż – dr pułkownik Kazimierz Erazm Habura, syn Kazimierz] i syna Władysława Józefa [1885-1928, żona – dr Wanda z Hercoków Radwańska-Żelechowska], który był oficerem austriackim, następnie majorem Wojska Polskiego, później profesorem na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Młodszy brat Tadeusza – Jan, zmarł jako kawaler i zostawił Rzeszotary siostrze Bronisławie. Bronisława z mężem Aleksandrem Zawadzkim to ostatni z Żelechowskich właściciele Rzeszotar. Mieli syna Józefa i córkę Stanisławę, która pozostała w stanie panieńskim. Po śmierci rodziców Józef odziedziczył Rzeszotary i tam gospodarował. Ożenił się z Zofią Dunikowską, po kilku latach sprzedał Rzeszotary i kupił Pawlikowice [obecnie dzielnicę Wieliczki]. Umarł nagle i młodo. Wdowa po nim sprzedała Pawlikowice i przeniosła się do Lwowa.

Z rodzeństwa pozostał Wincenty i Aleksander. Wincentym; ożenił się z wdową - Anielą Maramorosz, właścicielką dóbr Karów, obok Korczowa i tam gospodarował aż do pełnoletności pasierba - Kazimierza. Potem zostawił mu Karów, a kupił Hrehorów. Miał córkę Olgę. Ta wyszła za mąż za Kazimierza hr. Roztworowskiego. Olga po rodzicach odziedziczyła Hrehorów i tam rodzina jej gospodarowała. Mieli pięcioro dzieci: Jana, Jadwigę, Marię, Aleksandra i Kazimierza.

A o Aleksandrze, najmłodszym z rodzeństwa, w kronice rodzinnej została tylko notatka: był wyższym urzędnikiem w starostwie, po długiej, ciężkiej chorobie młodo zmarł u brata w Nieprześni.

Wracając do dzieci Stanisława. Najstarszy był syn Feliks [1862-1914], ożeniony z Marią Smołą [1873-1958] miał pięcioro dzieci: Jana, Stefana [1900-1956], Adama [1903-1941], Mieczysława [1904-1990] i Antoninę [1911-1933]. Jan zmarł jako małe dziecko, Stefan i jego żona Karolina nie mieli dzieci, Adam z żoną Karoliną mieli synów: Jana i Jerzego. Mieczysław wraz z żoną Janiną mieli syna Juliusza i córki: Irenę, Marię, Lucynę. Antonina z mężem Jerzym Stokowskim mieli synów Jerzego i Wojciecha.

Następnie Helena Żelechowska i nieznany z imienia jej mąż Gutkowski. Mieli dzieci: Franciszka, Seweryna, Marjana i Wandę. Maria Żelechowska pozostała w stanie panieńskim.

Wincenty [1867-1937] zaś ożeniony z Józefą Fleishman [1867-1937] spłodził czworo dzieci: Feliksa [1898-1965], Helenę [1903-1965], Józefa [1906-1985] i Stanisławę [1908-1990]. Feliks z małżonką Józefą byli bezdzietni, Helena wyszła za mąż za Tadeusza Wojnarskiego i miała córkę Barbarę, Józef, żonaty ze Stanisławą Śliż, miał córkę Marię [po mężu Radlińską], syna Tadeusza [ożeniony z Zofią Czerkies – córka Magdalena], córkę Danutę [mąż Jacek Zduń – synowie: Artur, Robert, Marcin] i Krzysztofa [żonaty z Haliną Lazarowicz – synowie: Grzegorz i Bartosz]. Ostatnia z dzieci Wincentego – Stanisława wyszła za mąż za Władysława Strzetelskiego i miała syna Artura i córkę Marię.

Tadeusz Aleksander, urodzony 26.02.1866 w Nieprześni, ożenił się z Marią Kozicką [1876-1948], zmarł 1.02.1931 w Tarnowie i tam został pochowany. Ich dzieci to:
Eugeniusz [1898-1930] żonaty z Marią z Rosołowskich [1900-1959], dzieci: Jadwiga [1923-1936], Maria, Eugeniusz [1926-2009, żona Krystyna Pawełek, córki: Barbara i Mariola], Kazimierz [1929-2010, żona Danuta, syn Jerzy, wnuk Marek] i Helena [zm. 1995, mąż Bolesław Pletty, córki Elżbieta i Małgorzata, syn Andrzej].
Antoni Jan Leokadiusz [1900-1962] z żoną Janiną z Rosołowskich [1905-1947] mieli synów: Antoniego, Jerzego [1932-1957] i córkę Alicję [1935-1940]. Z drugiego małżeństwa [Kazimiera Wilkosz 1927-1999] córki: Urszulę [[mąż Ewaryst Rzepka, mają synów Macieja i Michała] i Lidię [zamężną Jackowi Markowskiemu, syn Jakub].
Stanisław Żelechowski [1901-1942] zmarł na tyfus w stanie kawalerskim.
Józefa Żelechowska wyszła za mąż za Stanisława Kumięgę, oboje zmarli w 1974 roku, mieli synów Czesława i Kazimierza.
Tadeusz Żelechowski [1905-1978] ożeniony z Janiną Dobrowolską [1907-1979] miał synów: Aleksandra [1931-1983, ożeniony z Lidią Krasowską, mieli dzieci: Jolantę i Lesława], Wiesława [1934-1972, pierwsze małżeństwo z Janiną Kluską, syn Cezary, drugie małżeństwo z Barbarą Gąsowską, syn Antoni] i córkę Annę [mąż Roman Sokal, dzieci: Maciej, Adam, Eleonora].
Wanda Żelechowska [1907-1981] wraz z mężem Janem Jeleniem [1919-1997] mieli córkę Marię [mąż Zdzisław Bury, dzieci: Marzena, Jolanta, Jarosław].
Wincenty i Kazimierz zmarli w niemowlęctwie.
Jan zginął w 1940 z rąk hitlerowskich.

I tak, pokrótce, wygląda historia rodziny Żelechowskich. Oparta została w większości na faktach znanych Rodzinie, ale też na źródłach genealogicznych. Wyżej przedstawione zostały osoby, które są najbliższymi przodkami autora, i o których najwięcej wiadomo. Inni członkowie rodziny Żelechowskich i ich powinowaci ujęci zostali w Drzewie Genealogicznym będącym w posiadaniu autora.